Du holde Kunst - over de liedkunst Zelfmoord met prozac

 

Du holde Kunst - over de liedkunst

Bewerking van een detail van het manuscript van 'An die Musik' met de woorden 'Du holde Kunst' in het handschrift van Schubert

Kate Royal, sopraan, Malcolm Martineau, piano

Gehoord: Concertgebouw kleine zaal, 12 november 2013

Kate Royals carrière begon met een duw. Toen ze tijdens het Glydebourne opera festival in 2004 moest inspringen in de rol van Pamina, was ze zo nerveus dat zo het toneel op geduwd moest worden, in ieder geval naar eigen zeggen. In datzelfde jaar won ze de Kathleen Ferrier Award en de John Christie Award en in 2007 de Royal Philharmonic Society Young Artist Award.

Het liedrecital in de kleine zaal begin ook met een soort duw, want de pianonoten aan het begin van An Silvia duwen de zanger(es) als het ware het lied in. Het bezingt de charme van ene Silvia op een wel heel onbeholpen vertaling door Bauernfeld. De woorden aan het begin (Was ist Silvia) zouden eigenlijk Wer ist Silvia moeten zijn, want Shakespeare schreef Who is Silvia. Het tempo lag nogal hoog en daardoor leken Martineau’s correct gespeelde staccato-noten bijna een syncoop, maar het lied klonk zo ook erg fris. Het zou het eerste in een serie maar liefst tien Schubert-liederen worden.

Royal verraste meteen met een aangename licht omfloerste klank, die in de verte deed denken aan Ferrier – maar dan veel lichter. In deze klank zou ze overigens gedurende het gehele recital geen variatie aanbrengen. Bij tweede couplet nam ze het volume enigszins terug, want ook in het verlengde van de betekenis van de tekst ligt. Het derde couplet is eigenlijk een soort overtreffende trap in deze lofzang. Royal zong dit eigenlijk niet anders dan het eerste. Het lied werkte daardoor onaf. (Natuurlijk is het ook een lied waarvan de tekst geschreven is vanuit het mannelijke perspectief. Mogelijk dat Royal het daarom vreemd vond om in de derde strofe heel erg enthousiast over een seksegenote te doen.)

De daaropvolgende Romanze zum Drama Rosamunde, ook wel bekend met de eerste regel Der Vollmond strahlt auf Bergeshöhen, leek beter bij haar te passen. De tekst van het lied is niet van een zeer hoog niveau en nogal onduidelijk. Het lied moet het eerder hebben van de melancholieke melodie die niet hoger gaat dan een es. De sfeer van het lied bracht Royal erg goed over. Bij An den Mond D259 ( Schubert schreef er nog twee) was dat eveneens het geval en hier wist Royal aan het eind een gevoelvol accent te zetten door dit einde pianississimo (zeer zacht) te zingen.

Rastlose Liebe
werkte inderdaad een beetje rusteloos maar had wat meer aandacht verdiend, Heimliches Lieben weer fraai melancholiek.

Im Frühling is een van de mooiste Schubert-liederen. Iemand zit in het voorjaar op de glooiing van een heuvel en mijmert over hoe hij daar ooit aan de zijde van zijn geliefde wandelde. Hij herinnert zich hoe liefde veranderde, hoe de waan de plaats van wil innam en de ruzie die van de lusten en hoe alleen de liefde en ach, het leed overbleef. Het lied besluit met zijn wens een vogeltje op een tak in de nabije weide te zijn, om de hele zomer lang een zoet lied van haar te zingen.
 
Royal begon het lied voor haar doen met erg weinig legato waardoor het mijmerende begin iets vrolijks kreeg, dat niet bij de tekst paste. Wel kwam het na een paar maten nog goed met de sfeer van het lied maar het blijft jammer, zo’n begin. Het middendeel waarin de piano in ieder geval nu juist wel wat ritmische accenten heeft, zong ze echter wel erg rustig, wie de tekst niet voor zijn neus had zou nooit op het idee komen dat het hier ging om ruzie. Het eind kreeg naar mijn gevoel weer wel de juiste sfeer – behalve bij de zo belangrijkste laatste woorden waarbij het accent op de verdeling van lengte en het volume van de noten weer getuigde van ontbrekende begrip voor de inhoud ervan. Ik kan anders in ieder geval niet verklaren waarom Royal de fermate op ganz nauwelijks gebruikte, zen (ganzen) en mer (Sommer) zoveel nadruk gaf en het woord lang nu juist twee keer korter dan genoteerd zong.

 

Vollmond zonder Bergeshöhen

 

Kate Royal, foto (c) Askonas Holt

Na een korte onderbreking vervolgden Martineau en Royal met het voor deze site zo belangrijke An die Musik. Dat lied zong ze wel goed maar ook hier leek dieper begrip van de test (of aandacht ervoor) te ontbreken. De tweede strofe zong ze vrijwel zoals de eerste. Lieb entzunden in de eerste strofe kan wel accenten gebruiken, mir erschlossen in de tweede nu juist weer veel minder.

An die Nachtigall was weer mooi en deed qua klank ook aan een nachtegaal denken. Abendstern was ook mooi van klank, maar er was geen verschil tussen de twee stemmen (die van de hemelbeschouwer en de Abendstern) dus de dialoog viel in het water. In Frühlingsglaube vond ik haar aanpak weer erg passend, hier is een melancholieke aanpak waarin weinig accenten gezet worden ook wel erg op zijn plaats. Het tempo lag mijns inziens iets te hoog, wat vooral ten koste ging van de sfeer in de pianonoten. (Dat laaste viel Martineau nauwelijks te verwijten. Hij speelde fraai en wist zich - met de vleugel op halve stok - erg goed aan de vrij kleine stem van Royal aan te passen.) De laatste regel zong ze echter langzamer en dat leverde wel een mooi einde op (alhoewel puristen zich in zo’n tempowisseling ongetwijfeld niet kunnen vinden).
Het laatste Schubert-lied, Lied der Delphine, leek in zijn onrust iets op Rastlose Liebe. Ik had de indruk dat Royal dit op andere momenten veel beter gezongen had. In ieder geval was het vocaal niet foutloos en ik had ook het gevoel dat ze hier en daar fouten met betrekking tot de tekst maakte. Helaas was haar dictie zo slecht dat ik dat niet met zekerheid kon zeggen.

Na de pauze volgden Strauss en Mahler. Het beeld dat ik had gekregen bij Schubert bleef bestaan: vaak mooi qua sfeer en klank, maar met foutjes en zonder veel tekstbegrip. Het feit dat meer dan een derde van de liederen mannenliederen waren, versterkte dit beeld nog: vaak is dat een teken dat een zangeres zich niet al te zeer verdiept heeft in een tekst. De in vele gevallen identiek gezongen herhaalde woorden of strofen (vooral bij Schubert) versterkte dit beeld nog. September uit Vier letzte Lieder leed ook onder het feit dat we dit lied kennen van de allergrootste zangeressen. Qua frasering en ander aspecten haalde Royal, in ieder geval in dit concert, dat niveau niet.

Mahler maakte dit beeld weer enigszins goed en in het laatste lied – Ich bin der Welt abhanden gekommen – was het einde wel heel erg mooi en passend.

Royal besloot het recital met als toegift het Ierse volkslied Danny boy (Londonderry air). Verbazingwekkend was dat ze hier ook wat meer kern in haar stem had en een iets hogere plaatsing gebruikte. Misschien speelde haar afstand tot de Duitse taal haar ook vocaal parten.

Het publiek reageerde al voor de toegift met een lang en luid applaus.  Het was bij Ich bin der Welt abhanden gekommen ook opvallend stil. Misschien was het applaus ook terecht: hoewel Royal een kritische en verwende luisteraar als uw recensent teleurstelde, zal ze menige minder in de liedkunst ingevoerde een zeer aangename avond hebben bezorgd. Ze had de muzikale waarde van de liederen met verve verdedigd, zij het zonder ver door te dringen in met name de tekstuele subtiliteiten. Het tekortschietende tekstbegrip en de dito dictie werd voor een belangrijk deel gecompenseerd door muzikaliteit en de prettige klank van haar stem. Een aangename liedavond, met veel Vollmond maar wat weinig Bergeshöhn.

(Dré de Man)

 

Agenda: ga naar startpagina

Gebruikt u Google Chrome? Vink dan in instellingen (eerst klikken op drie streepjes helemaal rechts) netwerkacties voorspellen om de laadprestaties van pagina's te verbeteren uit, anders ziet u oude pagina's, niet alleen op deze site trouwens :(

Terug naar de actuele beginpagina

Over deze site

Kelly God: freudsam und leidsam

Angelika Kirchschlager subtiel en
temperamentvol

Hoog niveau bij International Student LiedDuo Competition

Vijftig tinten goud:
Händel-aria's door Kirchschlager

Poëzie of toneel

Authentieke Frauenliebe und -leben

Vitt land revisited

Hugo Wolf en de Vrienden van het Lied

Winterreise Christoph Prégardien 10/2/2013 Amsterdam

Interview Christoph Prégardien

Onderkoelde dramatiek en 'heiteres Behagen' bij Persson

Vuurwerk bij Nieuwjaarsconcert IVC

 

Finleys onterechte angst voor Die schöne Müllerin

kirchschlager
foto:  Nikolaus Karlinsky

Interview Kirchschlager Duits/Deutsch

Interview Kirchschlager wörtlich Duits/Deutsch

Nederlands & English volgt/follows

Kirchschlagers 'bess'res ich'(recensie)

 

mojca erdmann

Mojca Erdmann:
Meine Ruh' ist hin
(recensie)



Robert Holl & Rudolph Janssen:
Im Lied das tiefe Leid
(recensie)

Mattijs van de Woerd

foto:  Marco Borgreve

Aan het einde van de dromen (recensie)

Binnenkort:

Interview Angelika Kirchschlager Nederlands / Interview Peter Schreier / Wolfgang Holzmaier over Fritz Wunderlich

De kwellingen van Bostridge (recensie)

Verslag masterclasses Meinard Kraak en Peter Schreier en recital Miricioiu/Leiferkus

Verslag masterclass Nelly Miricioiu

Wunderlich's fair Maids / De drie schöne Müllerinnen van Wunderlich (Engels)

Ade, ich geh nach Haus
(acht tenoren sturen de schöne Müllerin naar huis)
Over het Duitse van de Romantiek

Over romantiek en ironie

Pictures IVC 2012: 1, 2, 3, 4, 5

Links:

http://www.schubert.nl/
www.vvhl.nl
http://www.hampsong.org/
http://www.internationalvocalcompetition.com/nl

Over Du holde Kunst:

Du holde Kunst is een nieuwe site over de liedkunst, vocalisten en aanverwante zaken. Hij is voortgekomen uit een concertaankondiging van dezelfde naam. De inhoud varieert van verklarende teksten tot recensies en aankondiging van concerten. Op dit moment is het nog een privé-initiatief van Dré de Man, maar er zijn besprekingen met andere medewerkers en organisaties gaande. Copyright alle teksten en foto's, tenzij anders vermeld: Dré de Man. Aankondigingen en dergelijke graag naar dre@duholdekunst.com

 

 


 

Concertrecensies - CD-recensies - Masterclassbesprekingen - Interviews - Concertagenda - Masterclassagenda - Audio, HiFi en gadgets - Componisten - Werken - Links - Over de liedkunst - Over het Duitse van de romantiek - Over romantiek en ironie - Over deze site - Reizen en cursussen - Zangers - Pianisten - Zangdocenten
(Dit menu wordt in de loop van de komende weken geheel functioneel, ook de rechterkolom wordt aangepast)

 

Du holde Kunst is een nieuwe site over de liedkunst, vocalisten en aanverwante zaken. Op dit moment is het nog een privé-initiatief van Dré de Man maar besprekingen met partners zijn in een vergevorderd stadium. Concertaankondigingen, medelingen en advertentieverzoeken en dergelijke graag naar dre@duholdekunst.com